Kryptowaluta. Słowo, które jeszcze dekadę temu niewiele komu coś mówiło, dziś pojawia się coraz częściej w rozmowach, mediach i… na naszych kontach. Ale co to tak właściwie jest? I co najważniejsze: jak się z tego rozliczyć, żeby spać spokojnie?
Kryptowaluty: czym są i skąd się wzięły?
Zacznijmy od podstaw. Kryptowaluta to cyfrowa forma pieniędzy, ale zupełnie inna niż tradycyjna gotówka. Nie trzymamy jej w portfelu ani na koncie w banku. Kryptowaluty przechowywane są w specjalnych cyfrowych portfelach, a ich działanie opiera się na technologii blockchain. Pierwszy taki cyfrowy pieniądz, Bitcoin, powstał w 2009 roku i był odpowiedzią na kryzys zaufania do systemu finansowego. Od tego czasu rynek kryptowalut rośnie – a inwestorami zostają nie tylko specjaliści od finansów, ale zwykli ludzie.
Niezależnie od tego, kim jesteś – inwestorem, przedsiębiorcą czy hobbystą – jeśli kupujesz, sprzedajesz albo choćby tylko nabywasz kryptowaluty, jesteś zobowiązany do ich rozliczenia.
Rozliczanie kryptowalut – obowiązek każdego podatnika
Wielu osobom wydaje się, że obowiązek złożenia zeznania dotyczy tylko tych, którzy faktycznie zarobili. To nie do końca prawda. Jeśli w danym roku kupiłeś kryptowaluty, ale jeszcze ich nie sprzedałeś, również powinieneś złożyć PIT-38. Dlaczego? Ponieważ przepisy wymagają, aby wykazywać także poniesione koszty nabycia, nawet bez przychodu.
Dochód z kryptowalut rozlicza się w ramach kapitałów pieniężnych – nie jako działalność gospodarcza (poza bardzo specyficznymi przypadkami). Podatek wynosi 19% i nalicza się od różnicy między przychodem (czyli sprzedażą, zamianą na pieniądze lub zapłatą w kryptowalucie) a kosztem nabycia.
Przykład: jeśli kupiłeś kryptowalutę za 6 000 zł, a sprzedałeś ją za 8 500 zł – zapłacisz podatek od 2 500 zł dochodu. Prosto i jasno. Ale tylko wtedy, gdy wszystko dobrze udokumentujesz.
Kiedy powstaje przychód?
Nie tylko wtedy, gdy wymieniasz kryptowalutę na złotówki. Przychód podatkowy powstaje także, gdy:
- płacisz kryptowalutą za usługę, towar lub prawo majątkowe,
- sprzedajesz kryptowalutę na giełdzie lub w kantorze,
- regulujesz zobowiązania kryptowalutą.
Zaskoczeniem dla wielu osób może być fakt, że wymiana jednej kryptowaluty na inną – choć brzmi jak typowa transakcja – nie rodzi obowiązku podatkowego. To tzw. transakcja neutralna. Ale pamiętaj, by mieć potwierdzenia takiej operacji.
Koszty uzyskania przychodów – co można odliczyć?
Tu trzeba uważać. Kosztami są tylko wydatki bezpośrednio związane z zakupem kryptowalut oraz koszty ich sprzedaży. Czyli:
- cena zakupu,
- prowizje giełd,
- opłaty dla pośredników.
Nie możesz natomiast odliczyć:
- kosztów kredytu lub pożyczki, z której kupiłeś kryptowalutę,
- wydatków na sprzęt do kopania,
- energii elektrycznej zużytej przy kopaniu,
- kosztów zamiany kryptowaluty na inną.
Jeśli w danym roku więcej wydałeś na zakup niż uzyskałeś ze sprzedaży – możesz przenieść nadwyżkę kosztów na kolejne lata.
Formularz, termin, podpis – formalności bez tajemnic
Wszystko rozliczasz w formularzu PIT-38, który składasz między 15 lutego a 30 kwietnia. Masz kilka możliwości:
- papierowo – w urzędzie lub przez pocztę,
- elektronicznie – przez Twój e-PIT albo e-Deklaracje.
Aby podpisać zeznanie, możesz użyć profilu zaufanego, danych autoryzujących (czyli swoich danych i kwot z poprzedniego roku) albo aplikacji mObywatel. Jeśli ktoś inny składa zeznanie za Ciebie – musi mieć pełnomocnictwo.
Pamiętaj też o wygenerowaniu Urzędowego Poświadczenia Odbioru – to Twój dowód, że wszystko zostało przesłane poprawnie.
Kryptowaluty w działalności? Osobne reguły gry
Jeśli prowadzisz firmę i jednocześnie inwestujesz w kryptowaluty, warto zatrzymać się na chwilę i dokładnie przeanalizować, jak to robić mądrze. Choć może się wydawać, że skoro jesteś przedsiębiorcą, wszystko powinno trafiać do ewidencji firmowej – w rzeczywistości większość takich transakcji rozlicza się jako osoba prywatna. Kluczowa jest tu konsekwencja i rozdzielenie dwóch światów: tego, co firmowe, i tego, co osobiste. Nie mieszaj kont, nie łącz wpływów, trzymaj osobne portfele – cyfrowe i podatkowe. To oszczędzi Ci nerwów, a być może również nieprzyjemnych niespodzianek podczas kontroli. Jeśli nie masz pewności, zawsze lepiej zapytać księgowego, niż działać na własną rękę w oparciu o domysły.
Nie zostawiaj tego na ostatnią chwilę
Rozliczenie kryptowalut nie musi być trudne, ale wymaga spokoju, dokumentów i podstawowej wiedzy. Jeśli chcesz mieć pewność, że wszystko zostanie zrobione dobrze – skorzystaj z pomocy ekspertów. Zaobserwuj nas na Facebooku, aby być na bieżąco z nowinkami z zakresu ksiegowości, kadr i płac. Przeczytaj również nasz poprzedni wpis: B2B kontra umowa o pracę – co się bardziej opłaca?
Jako GP. Biuro Rachunkowe chętnie pomożemy ci rozliczyć kryptowaluty. Działamy w Grodkowie, Niemodlinie, Ziębicach, Strzelinie, Brzegu i Nysie, ale obsługujemy klientów z całej Polski – również online.